Οι χώρες εμπλέκονται στο διεθνές εμπόριο για δύο βασικούς λόγους. Πρώτον, γιατί  διαφέρουν μεταξύ τους. Τα έθνη, όπως και οι ιδιώτες, μπορούν να ωφεληθούν από τις διαφορές τους, αν η κάθε χώρα εξειδικεύεται στις δραστηριότητες στις οποίες είναι σχετικά αποτελεσματική. Ο δεύτερος λόγος είναι προκειμένου να επιτύχουν οικονομίες κλίμακος. Αν κάθε χώρα παράγει ένα περιορισμένο αριθμό αγαθών και υπηρεσιών, μπορεί να παράγει κάθε ένα από αυτά τα αγαθά και υπηρεσίες σε μεγαλύτερη κλίμακα, και έτσι ενδεχομένως πιο αποτελεσματικά, παρά αν προσπαθούσε να παράγει τα πάντα.

Στον πραγματικό κόσμο, η διάρθρωση του διεθνούς εμπορίου αντανακλά την αλληλεπίδραση και των δύο αυτών κινήτρων.

Ωστόσο, σαν ένα πρώτο βήμα, θα επικεντρωθούμε αρχικά σε υποδείγματα στα οποία δεν υπάρχουν οικονομίες κλίμακος, παρά μόνο διαφορές στην τεχνολογία της παραγωγής μεταξύ των χωρών. Θα συζητήσουμε υποδείγματα τα οποία θα μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε πως αυτές οι διαφορές μεταξύ των χωρών προωθούν το εμπόριο μεταξύ τους, και πως αυτό το εμπόριο είναι αμοιβαία επωφελές. Η βασική ιδέα σε αυτή την ανάλυση είναι η έννοια του συγκριτικού πλεονεκτήματος.

Η έννοια του συγκριτικού πλεονεκτήματος είναι μία από τις πιο βασικές έννοιες στη διεθνή οικονομική.

Σε αυτή τη διάλεξη ξεκινούμε με μία βασική εισαγωγή στις έννοιες του απόλυτου και του συγκριτικού πλεονεκτήματος, και κατόπιν προχωρούμε στην ανάλυση ενός συγκεκριμένου υποδείγματος, του υποδείγματος του Ricardo, που δείχνει πως το συγκριτικό πλεονέκτημα καθορίζει τη διάρθρωση και τα οφέλη του διεθνούς εμπορίου.

Οι προβλέψεις του υποδείγματος του Ricardo συνίστανται στα εξής:

1. Με τη συμμετοχή τους στο διεθνές εμπόριο οι διάφορες οικονομίες εξειδικεύονται στην παραγωγή των αγαθών στα οποία έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα. Το συγκριτικό πλεονέκτημα ορίζεται ώς η μεγαλύτερη σχετική παραγωγικότητα της εργασίας μιας χώρας στην παραγωγή ενός αγαθού, σε σχέση με τα υπόλοιπα αγαθά.

2. Η εξειδίκευση στην παραγωγή επιτρέπει σε όλες τις χώρες να διευρύνουν τις καταναλωτικές δυνατότητές τους πέραν των παραγωγικών δυνατοτήτων τους, καθώς επικεντρώνουν την παραγωγή τους στον κλάδο στον οποίο έχουν υψηλότερη παραγωγικότητα της εργασίας. Έτσι, το ελεύθερο εμπόριο οδηγεί σε απόκλιση των παραγωγικών προτύπων των χωρών που μετέχουν σε αυτό, με κάθε χώρα να επικεντρώνεται στον κλάδο στον οποίο έχει συγκριτικό πλεονέκτημα.

3. Η διεύρυνση των καταναλωτικών δυνατοτήτων τους οδηγεί σε αύξηση της ευημερίας όλων των χωρών που συμμετέχουν στο διεθνές εμπόριο.

4. Στο βαθμό που οι προτιμήσεις των καταναλωτών των διαφόρων χωρών δεν έχουν μεγάλες διαφορές, τα καταναλωτικά πρότυπα των χωρών που μετέχουν στο διεθνές εμπόριο συγκλίνουν, καθώς, με ελεύθερο διεθνές εμπόριο, οι καταναλωτές σε όλες τις χώρες αντιμετωπίζουν τις ίδιες σχετικές τιμές των αγαθών.

5. Οι πραγματικοί μισθοί ισούνται με την παραγωγικότητα της εργασίας. Ωστόσο, οι σχετικοί μισθοί δύο χωρών (όπως και οι σχετικές τιμές) προσδιορίζονται μεταξύ των σχετικών παραγωγικοτήτων στους τομείς που εξειδικεύεται η κάθε χώρα. Αυτό δίνει σε κάθε χώρα ένα πλεονέκτημα κόστους στο τομέα στον οποίο εξειδικεύεται.

6. Το απλό υπόδειγμα του Ricardo προβλέπει ακραία εξειδίκευση, με την έννοια ότι τα περισσότερα αγαθά παράγονται είτε στη μία χώρα, είτε στην άλλη. Ωστόσο, ο κανόνας στον πραγματικό κόσμο είναι η σχετική και όχι η απόλυτη εξειδίκευση.

Σύνδεσμος στις Διαφάνειες της Διάλεξης

Τι ήταν ο Μερκαντιλισμός;

Διδακτικά Εγχειρίδια

Κεφάλαιο 3 στο Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία

Κεφάλαιο 3 στο Διεθνής Οικονομική: Θεωρία και Πολιτική